Dlaczego większość pomiarów momentu dokręcania wykonywana jest nieprawidłowo?
Z cyklu: Akademia Efektywnego Montażu 5. Wkrętarka pokazuje zły moment... czy może źle wykonano pomiar? Nie każdy nieprawidłowy wynik oznacza uszkodzenie wkrętarki. Na pomiar momentu dokręcania wpływają m.in. rodzaj połączenia, prędkość obrotowa, dobór symulatora oraz stan testera momentu.
| 5 | AKADEMIA EFEKTYWNEGO MONTAŻU |
Dlaczego większość pomiarów momentu dokręcania wykonywana jest nieprawidłowo?
Wkrętarka pokazuje zły moment… czy może źle wykonano pomiar?
To jedna z najczęstszych sytuacji spotykanych podczas wizyt w zakładach produkcyjnych. Nowa wkrętarka trafia na stanowisko kontroli. Operator wykonuje pomiar momentu dokręcania. Wynik jest niższy od oczekiwanego. Narzędzie zostaje odesłane do serwisu. Po sprawdzeniu okazuje się, że… wkrętarka jest całkowicie sprawna.
Problem nie leżał w narzędziu. Problemem była metoda pomiaru.
W praktyce wiele pomiarów wykonywanych na produkcji nie odzwierciedla rzeczywistych warunków pracy narzędzia.
Moment dokręcania nie jest jedną stałą wartością
Wielu użytkowników zakłada, że moment dokręcania jest jedną, niezmienną liczbą. To uproszczenie.
Na uzyskany wynik wpływa jednocześnie wiele czynników:
- rodzaj połączenia
- prędkość obrotowa
- charakterystyka sprzęgła
- rodzaj testera momentu
- sposób wykonania pomiaru
- czas narastania momentu
- sztywność badanego połączenia
Zmiana tylko jednego z tych parametrów może znacząco zmienić wynik.
Najczęstszy błąd – niewłaściwy symulator połączenia
Mechaniczne wkrętarki z wyłączanym sprzęgłem powinny być sprawdzane na odpowiednio dobranym symulatorze połączenia. Dlaczego?
Ponieważ sprzęgło reaguje inaczej podczas dokręcania połączenia twardego, a inaczej podczas pracy w połączeniu miękkim. Jeżeli pomiar wykonywany jest na niewłaściwie ustawionym symulatorze, wynik może odbiegać od rzeczywistego momentu uzyskiwanego podczas produkcji. To nie oznacza, że wkrętarka jest uszkodzona. Oznacza jedynie, że warunki pomiaru nie odpowiadają rzeczywistemu procesowi.
Twarde i miękkie połączenie – dlaczego to takie ważne?
Wyobraźmy sobie dwa różne procesy. Pierwszy to skręcanie dwóch elementów stalowych. Moment narasta bardzo szybko. Sprzęgło wyłącza się niemal natychmiast.
Drugi proces to skręcanie kilku elementów z tworzywa sztucznego z uszczelką. Tutaj moment narasta znacznie wolniej. Sprzęgło pracuje dłużej, a uzyskany wynik może być zupełnie inny.
Dlatego identyczna wkrętarka może osiągać różne wartości momentu w zależności od charakterystyki połączenia.
Pomiar ma sens wtedy, gdy warunki testu możliwie dobrze odwzorowują rzeczywisty proces montażowy.
Prędkość obrotowa również wpływa na wynik
To jeden z najczęściej pomijanych aspektów. Wiele osób zmniejsza prędkość obrotową podczas wykonywania pomiaru, sądząc, że zwiększy to jego dokładność. W rzeczywistości zmiana prędkości może zmienić sposób pracy sprzęgła i wpłynąć na uzyskany moment. Dlatego pomiary powinny być wykonywane przy takich samych parametrach, z jakimi narzędzie pracuje na stanowisku produkcyjnym.
Nie wystarczy wykonać jednego pomiaru
Pojedynczy wynik praktycznie nic nie mówi o stanie narzędzia. Profesjonalna kontrola obejmuje wykonanie serii pomiarów.
Dopiero analiza ich powtarzalności pozwala ocenić:
- stabilność pracy sprzęgła
- odchylenia pomiędzy kolejnymi cyklami
- wpływ zużycia mechanizmu
- rzeczywistą zdolność narzędzia do utrzymania wymaganych parametrów
W praktyce bardziej niepokojąca od niewielkiego odchylenia momentu jest duża zmienność wyników. To ona najczęściej świadczy o pogarszającym się stanie technicznym narzędzia.
Dlaczego należy okresowo kontrolować moment dokręcania wkrętaków z wyłączanym sprzęgłem?
Warunki pomiaru mają ogromne znaczenie
Na dokładność pomiarów wpływają również:
- sposób zamocowania wkrętarki
- odpowiednio dobrany bit
- stan końcówki roboczej
- temperatura urządzenia
- liczba wcześniejszych cykli
- stan techniczny testera momentu
Każdy z tych elementów może wprowadzać dodatkowe odchylenia. Dlatego procedura pomiarowa powinna być zawsze powtarzalna.
Tester momentu również wymaga kontroli
Paradoksalnie zdarza się, że kontrolowana jest wyłącznie wkrętarka. Zapomina się natomiast o samym urządzeniu pomiarowym.
Tester momentu również jest przyrządem pomiarowym i powinien być okresowo wzorcowany zgodnie z wymaganiami systemu jakości.
W przeciwnym razie trudno mieć pewność, że otrzymane wyniki są wiarygodne.
W Techsystem bardzo często spotykamy się z sytuacjami, w których problemem nie jest narzędzie, lecz sposób jego kontroli.
Dlatego pomagamy klientom nie tylko dobrać odpowiedni tester momentu, ale również opracować właściwą metodykę pomiarów.
Doradzamy między innymi:
- dobór odpowiedniego symulatora połączenia
- właściwe ustawienie testera
- interpretację wyników
- ocenę powtarzalności pomiarów
- okresową kontrolę i wzorcowanie urządzeń pomiarowych
- dobór procedur zgodnych z wymaganiami klienta i systemów jakości
Dzięki temu uzyskane wyniki odzwierciedlają rzeczywiste warunki pracy narzędzia, a nie przypadkowe warunki laboratoryjne.
Prawidłowy pomiar to element jakości procesu
Celem pomiaru momentu nie jest znalezienie liczby wyświetlanej na ekranie testera. Celem jest potwierdzenie, że każda śruba na produkcie końcowym została dokręcona z właściwą siłą.
Dlatego równie ważne jak jakość samej wkrętarki są:
- odpowiedni sprzęt pomiarowy
- właściwa procedura
- doświadczenie osoby wykonującej pomiar
- umiejętność interpretacji wyników
To właśnie połączenie tych elementów pozwala zbudować stabilny i powtarzalny proces montażowy.
Podsumowując, prawidłowy pomiar momentu dokręcania to znacznie więcej niż przyłożenie wkrętarki do testera. Na wynik wpływają charakterystyka połączenia, prędkość obrotowa, rodzaj symulatora, stan urządzeń pomiarowych oraz sposób wykonania całej procedury. Dlatego w Techsystem patrzymy na pomiar momentu jako na część całego procesu zapewnienia jakości. Pomagamy klientom nie tylko dobrać odpowiednie narzędzia pomiarowe, ale przede wszystkim nauczyć się wykonywać pomiary, którym można zaufać.
Bo wiarygodny pomiar to nie kwestia szczęścia. To efekt wiedzy, doświadczenia i właściwej metodyki.
Sprawdź ofertę w katalogu!! Przejrzyj katalog, aby zapoznać się z naszą ofertą.
FAQ
Dlaczego wkrętarka pokazuje niższy moment dokręcania, mimo że jest sprawna?
Najczęstszą przyczyną jest niewłaściwa metoda pomiaru, a nie usterka narzędzia. Zbyt miękki lub zbyt twardy symulator połączenia, niewłaściwa prędkość obrotowa czy nieodpowiednie warunki testu mogą zaniżyć wynik, mimo że wkrętarka działa prawidłowo.
Czym różni się pomiar na połączeniu twardym od pomiaru na połączeniu miękkim?
W połączeniu twardym (np. metal na metalu) moment narasta bardzo szybko i sprzęgło wyłącza się niemal natychmiast. W połączeniu miękkim (np. tworzywo z uszczelką) moment narasta wolniej, a sprzęgło pracuje dłużej – dlatego ta sama wkrętarka może dawać różne wyniki w zależności od rodzaju połączenia.
Czy prędkość obrotowa wkrętarki wpływa na wynik pomiaru momentu?
Tak. Zmiana prędkości obrotowej wpływa na sposób pracy sprzęgła, a tym samym na uzyskiwany moment. Pomiar powinien być wykonywany przy takiej samej prędkości, z jaką narzędzie pracuje realnie na stanowisku produkcyjnym.
Czy wystarczy wykonać jeden pomiar, aby ocenić stan wkrętarki?
Nie. Pojedynczy wynik niewiele mówi o kondycji narzędzia. Potrzebna jest seria pomiarów, której analiza pozwala ocenić powtarzalność, stabilność pracy sprzęgła i ewentualny wpływ zużycia mechanizmu.
Czy tester momentu też wymaga wzorcowania?
Tak. Tester momentu jest przyrządem pomiarowym i powinien być okresowo wzorcowany zgodnie z wymaganiami systemu jakości. Bez tego nie ma pewności, że wyniki pomiarów są wiarygodne.
Jak Techsystem pomaga w prawidłowym pomiarze momentu dokręcania?
Techsystem doradza w doborze odpowiedniego symulatora połączenia i testera momentu, pomaga ustawić prawidłową procedurę pomiarową, interpretować wyniki oraz zapewnia okresową kontrolę i wzorcowanie urządzeń pomiarowych zgodnie z wymaganiami klienta i systemów jakości.